Ο Μάθιου ΜακΚόναχι επιχειρεί να χαράξει νομικά όρια σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη θολώνει ολοένα και περισσότερο τα σύνορα της ιδιοκτησίας.
Ο βραβευμένος με Όσκαρ ηθοποιός κατοχύρωσε την εικόνα και τη φωνή του ως εμπορικά σήματα, επιδιώκοντας να προστατευτεί από τη μη εξουσιοδοτημένη χρήση τους από πλατφόρμες AI και να διασφαλίσει ότι κάθε αξιοποίησή τους θα γίνεται μόνο με τη συγκατάθεσή του.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο βραβευμένος με Όσκαρ ηθοποιός έχει καταχωρίσει στη βάση δεδομένων του Γραφείου Ευρεσιτεχνιών και Εμπορικών Σημάτων των ΗΠΑ (USPTO) αποσπάσματα που περιλαμβάνουν ακόμη και τη χαρακτηριστική ατάκα «alright, alright, alright» από την ταινία Dazed and Confused (1993).
Όπως επισημαίνουν οι δικηγόροι του, αλλά και ειδικοί στον χώρο, πρόκειται για την πρώτη φορά που ηθοποιός επιχειρεί να χρησιμοποιήσει το δίκαιο των εμπορικών σημάτων ως ασπίδα απέναντι στην κατάχρηση της ομοιότητάς του από την τεχνητή νοημοσύνη.
Προληπτική κίνηση απέναντι στην AI
Η κίνηση αυτή γίνεται σε μια συγκυρία όπου αστέρες του Χόλιγουντ και της μουσικής βιομηχανίας —μεταξύ αυτών η Σκάρλετ Γιόχανσον και η Τέιλορ Σουίφτ— βλέπουν ψεύτικα βίντεο, ηχητικά αποσπάσματα και εικόνες με το πρόσωπό τους να κατακλύζουν το διαδίκτυο, παραγόμενα από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
Οι νομικοί εκπρόσωποι του πρωταγωνιστή του Magic Mike διευκρίνισαν στη Wall Street Journal ότι δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή συγκεκριμένα παραδείγματα όπου η εικόνα ή η φωνή του ΜακΚόναχι έχουν παραποιηθεί από AI. Ωστόσο, στόχος είναι τα εμπορικά σήματα να λειτουργήσουν προληπτικά και να μπορούν να ενεργοποιηθούν απέναντι σε κάθε μη εγκεκριμένη αναπαραγωγή.
«Να υπάρχει έγκριση και υπογραφή»
Όπως δήλωσε στο AFP ο Κέβιν Γιορν, ένας εκ των δικηγόρων του ηθοποιού, υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση: «να αποτυπωθεί μέρος της αξίας που παράγεται από αυτή τη νέα τεχνολογία».
Ο ίδιος ο ΜακΚόναχι, σε γραπτή του δήλωση προς την εφημερίδα, ξεκαθαρίζει: «Η ομάδα μου κι εγώ θέλουμε να γνωρίζουμε ότι, όταν χρησιμοποιείται η φωνή ή η εικόνα μου, αυτό συμβαίνει επειδή το έχω εγκρίνει και έχω υπογράψει γι’ αυτό».
Και προσθέτει: «Θέλουμε να χαράξουμε μια ξεκάθαρη περίμετρο γύρω από την ιδιοκτησία, όπου η συναίνεση και η απόδοση θα αποτελούν τον κανόνα σε έναν κόσμο AI».
Σύμφωνα με το AFP, αρκετές από τις καταχωρίσεις έγιναν από τον εμπορικό βραχίονα του Just Keep Livin Foundation, του μη κερδοσκοπικού οργανισμού που έχει ιδρύσει ο ηθοποιός του Dallas Buyers Club μαζί με τη σύζυγό του, Καμίλα.
Οι celebrities και τα «χαμένα» δικαιώματα
Η Αλίνα Τραπόβα, επίκουρη καθηγήτρια δικαίου πνευματικής ιδιοκτησίας στο University College London, συμφωνεί ότι πρόκειται για πρωτόγνωρη κίνηση. Μιλώντας στο BBC, τόνισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για τους διάσημους: αφενός για λόγους φήμης και εικόνας, αφετέρου —ιδίως στην περίπτωση των μεγάλων σταρ— επειδή συχνά πρόκειται για «χαμένες ευκαιρίες αδειοδότησης».
Όπως εξηγεί, οι διασημότητες δοκιμάζουν πλέον διαφορετικά νομικά εργαλεία, καθώς η «μη εξουσιοδοτημένη εμπορευματοποίηση» της εικόνας τους μέσω deepfakes γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να ελεγχθεί στην εποχή της AI.
Ο ΜακΚόναχι δεν στέκεται συνολικά απέναντι στη γενετική τεχνητή νοημοσύνη. Ο 56χρονος έχει μερίδιο εδώ και χρόνια στην ElevenLabs, εταιρεία που ειδικεύεται στη μοντελοποίηση φωνής μέσω AI. Μάλιστα, η εταιρεία έχει δημιουργήσει μια ψηφιακή εκδοχή της φωνής του, με τη ρητή συγκατάθεσή του.
Η δρ Σάντρα Βάχτερ, καθηγήτρια Τεχνολογίας και Ρύθμισης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, εκτιμά ότι το παράδειγμά του πιθανότατα θα ακολουθήσουν κι άλλοι δημιουργοί.
«Για τις εταιρείες είναι απλό να πάρουν το έργο σου και να εκπαιδεύσουν ένα μοντέλο ώστε να κάνει τη δουλειά σου. Είναι συγκριτικά πολύ πιο δύσκολο για σένα να προστατεύσεις εξαρχής τη δουλειά σου», δήλωσε στο BBC.
Ένα ευρύτερο πρόβλημα για τη βιομηχανία
Η ανησυχία γύρω από εικόνες AI και deepfakes εντείνεται συνολικά στον χώρο της ψυχαγωγίας. Το 2024, η Σκάρλετ Γιόχανσον δήλωσε «σοκαρισμένη» και «εξοργισμένη» όταν η OpenAI παρουσίασε chatbot με φωνή που χαρακτήρισε «ανατριχιαστικά παρόμοια» με τη δική της. Η εταιρεία απέσυρε τελικά τη φωνή, υποστηρίζοντας πάντως ότι δεν επρόκειτο για σκόπιμη μίμηση.
Τον Ιούνιο του 2025, Disney και Universal κατέθεσαν αγωγή κατά της Midjourney, κατηγορώντας τη γεννήτρια εικόνων της ως «ένα ατελείωτο πηγάδι λογοκλοπής».
Παράλληλα, πέρυσι, εργαλείο δημιουργίας βίντεο στην πλατφόρμα X του Έλον Μασκ κατηγορήθηκε ότι παρήγαγε πορνογραφικά βίντεο της Τέιλορ Σουίφτ χωρίς σχετική προτροπή.
Σύμφωνα με το Verge, η λειτουργία «spicy» του Grok Imagine «δεν δίστασε να δημιουργήσει πλήρως ακάλυπτα, τοπλες βίντεο» της ποπ σταρ, χωρίς να του ζητηθεί.
