Η Οδύσσεια ανεβάζει ταχύτητες μετά την επίσημη πρεμιέρα στο Λονδίνο. Οι πρώτες αντιδράσεις μιλάνε για ένα «έπος», τα dislikes στο επίσημο countdown trailer συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται και η πρωταγωνίστρια Λουπίτα Νιόνγκο ρίχνει επιπλέον λάδι στη φωτιά.
Σε πρόσφατη συνέντευξή της στα πλαίσια της προώθησης του μεγάλου στοιχήματος της Universal, η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός δήλωσε ότι αν συναντούσε τον Όμηρο, θα τον έφερνε σε δύσκολη θέση ρωτώντας τον για την περιορισμένη παρουσία των γυναικείων χαρακτήρων στα έργα του, την ώρα που η ίδια η παραγωγή δέχεται σφοδρή κριτική για μια σειρά από εκκεντρικές καλλιτεχνικές επιλογές.
Η πολυαναμενόμενη Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν βρίσκεται στο στόχαστρο των φίλων της κλασικής γραμματείας πριν καν κυκλοφορήσει στις αίθουσες.
Μετά τις αντιδράσεις για τις επιλογές του κάστινγκ, οι πρόσφατες δηλώσεις της Λουπίτα Νιόνγκο περί έλλειψης γυναικείας εκπροσώπησης στα ομηρικά έπη, σε συνδυασμό με τη χρήση σύγχρονης αμερικανικής αργκό στο τρέιλερ, έχουν μετατρέψει την ταινία στο πιο αμφιλεγόμενο πολιτιστικό γεγονός της χρονιάς.
«Λοιπόν, Όμηρε, πώς αισθάνεσαι για τον χρόνο που δόθηκε σε αυτές τις γυναίκες στην ταινία, δεδομένου του πόσο λίγο ασχολήθηκες εσύ μαζί τους;»
Η Κενυάτισσα-Μεξικανή ηθοποιός Λουπίτα Νιόνγκο δήλωσε σε συνέντευξή της ότι, εάν συναντούσε τον αρχαίο Έλληνα ποιητή Όμηρο, θα τον «στρίμωχνε» για την έλλειψη γυναικείας εκπροσώπησης στα έργα του.
Η Λουπίτα Νιόνγκο, διάσημη για τους ρόλους της στις ταινίες Black Panther και 12 Χρόνια Σκλάβος, πρόκειται να ενσαρκώσει διπλό ρόλο στην επερχόμενη μεταφορά της Οδύσσειας από τον Κρίστοφερ Νόλαν -ο ένας από αυτούς είναι η Ωραία Ελένη, γνωστή στη μυθολογία ως η ομορφότερη γυναίκα του κόσμου, για την οποία ξεκίνησε ο Τρωικός Πόλεμος στην Ιλιάδα, προτού ακολουθήσει η Οδύσσεια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ηθοποιός θα υποδυθεί επίσης και την αδελφή της Ελένης, την Κλυταιμνήστρα, στην ίδια ταινία.
Ο βραβευμένος με Emmy δημοσιογράφος Τζέικ Χάμιλτον, από την εκπομπή Jake’s Takes, πήρε συνέντευξη από το καστ της ταινίας, θέτοντας σε πολλούς από αυτούς ένα κοινό υποθετικό ερώτημα:
«Θέλω να φανταστείτε, πολύ γρήγορα, ότι κάθεστε σε μια κινηματογραφική αίθουσα δίπλα στον Όμηρο. Ας υποθέσουμε ότι μιλάει αγγλικά, καταλαβαίνει τι είναι οι ταινίες και παρακολουθείτε την Οδύσσεια. Όταν τελειώσει, μπορείτε να γείρετε προς το μέρος του και να του πείτε: “Ωραία, κουλ. Πώς σου φάνηκε αυτό που έκανα;”. Ποια είναι η πτυχή της ερμηνείας σας για την οποία θα θέλατε να μάθετε τη γνώμη του;»
Η απάντηση της Λουπίτα Νιόνγκο ήταν άμεση και δεικτική.
«Θα του έλεγα: “Λοιπόν, Όμηρε, πώς αισθάνεσαι για τον χρόνο που δίνεται στην οθόνη σε αυτές τις γυναίκες, δεδομένου του πόσο λίγο ασχολήθηκες μαζί τους στο κείμενο; Εντάξει;”».
View this post on Instagram
Όταν ο δημοσιογράφος τη ρώτησε αν θα τον κοιτούσε με προκλητικό βλέμμα, η ηθοποιός απάντησε: «Ναι. Λέγοντάς του: “Χμ; Μας θυμάσαι;;”».
Το Reddit πλημμύρισε με αντιδράσεις για την Νιόνγκο, την απόφοιτη από το Γιέιλ που αποκάλυψε πως δεν γνώριζε καν τον Όμηρο ή κάποιο από τα έργα του που διαμόρφωσαν τον παγκόσμιο πολιτισμό.
«Και αμόρφωτη, και θρασύτατη. Ωραίο combo» διαβάζει δημοφιλές σχόλιο του κλιπ.
«Αδιάβαστοι»
Άλλοι φρόντισαν να επισημάνουν πως η Νιόνγκο δεν είναι η μόνη από τους πρωταγωνιστές που ήταν ανίδεοι για τον εμβληματικό Έλληνα ποιητή και πρώτο μεγάλο δημιουργό της ευρωπαϊκής και δυτικής λογοτεχνίας.
«Ούτε ο Τομ Χόλαντ, ούτε η Ζεντάγια γνώριζαν τι σημαίνει Όμηρος και Οδύσσεια. Απορώ γιατί πρέπει κάποιος να σεβαστεί μια παραγωγή που φρόντισε να προσβάλλει το εμβληματικό έπος αλλάζοντας την πλοκή του, να αναθέσει τους ρόλους σε αμόρφωτους ηθοποιούς και να αδιαφορήσει εντελώς για την καταγωγή του» έγραψε άλλος.
Η Οδύσσεια έχει ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με κύματα αντιδράσεων για πολλαπλές πτυχές της, που έχουν κάνει τους θαυμαστές του έργου του Ομήρου να αισθάνονται τουλάχιστον άβολα.
Ήδη από τον Μάιο, η επιβεβαίωση της επιλογής της Λουπίτα Νιόνγκο για τον ρόλο της Ωραίας Ελένης προκάλεσε αντιπαραθέσεις, καθώς θεωρήθηκε από μερίδα του κοινού ως ένα ακόμη παράδειγμα επιλογής ηθοποιών με διαφορετικό φυλετικό υπόβαθρο για την ενσάρκωση διάσημων μυθικών ή ιστορικών προσώπων.
Το γεγονός παραλληλίστηκε με τις αντιδράσεις για τις live-action διασκευές της Χιονάτης και της Μικρής Γοργόνας από την Disney, ή τη σειρά βασίλισσα Κλεοπάτρα του Netflix, η οποία είχε προκαλέσει μέχρι και την επίσημη αντίδραση της αιγυπτιακής κυβέρνησης.
Παράλληλα, ο Κρίστοφερ Νόλαν αποκάλυψε στο περιοδικό Time ότι ο ράπερ Τράβις Σκοτ θα υποδυθεί έναν αρχαίο Έλληνα ραψωδό.
Ο σκηνοθέτης υπεραμύνθηκε της επιλογής του, παρουσιάζοντάς την ως μια αναγνώριση της ποιητικής παράδοσης: «Τον επέλεξα επειδή ήθελα να γνεύσω προς την ιδέα ότι αυτή η ιστορία έχει παραδοθεί ως προφορική ποίηση, η οποία είναι ανάλογη με το ραπ».
«Σαν να είναι όλοι από το Οχάιο»
Οι αντιδράσεις εντάθηκαν μετά την κυκλοφορία του πρώτου οπτικού υλικού. Στο καυστικό άρθρο του στο The Hollywood Reporter ο Τζέιμς Χίμπερντ ο Τζέιμς Χίμπερντ σχολίασε το μια απροσδόκητης καλλιτεχνική επιλογή που αφορά στο ακουστικό αποτέλεσμα της ταινίας.
Αντί για την καθιερωμένη βρετανική προφορά που κυριαρχεί παραδοσιακά στις χολιγουντιανές ιστορικές ταινίες, οι αρχαίοι Έλληνες ήρωες ακούγονται σαν να «έχουν μεγαλώσει στο Οχάιο ή τη Βοστώνη», χρησιμοποιώντας σύγχρονες αμερικανικές εκφράσεις που προκάλεσαν έντονες συζητήσεις και κύματα χιούμορ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η απόφαση του Κρίστοφερ Νόλαν να χρησιμοποιήσει σύγχρονη αμερικανική προφορά και ορολογία για τους χαρακτήρες του ομηρικού έπους σπάει έναν απαράβατο κανόνα του Χόλιγουντ και «μετατρέπει τους αρχαίους ήρωες σε… θαμώνες αμερικανικής καφετέριας».
Η επιλογή αυτή αποτελεί μια εντυπωσιακή απομάκρυνση από τον άγραφο κανόνα του Χόλιγουντ, που θέλει τους χαρακτήρες σε ιστορικά έπη να χρησιμοποιούν βρετανικές προφορές, από τις Δέκα Εντολές και τον Μπεν Χουρ μέχρι τον Μονομάχο και τη σειρά Ρώμη του HBO σημειώνει ο Χίμπερντ.
Είναι προφανές ότι αν οι χαρακτήρες της Οδύσσειας μιλούσαν τις διάφορες διαλέκτους της ομηρικής, της αττικής ή της ελληνιστικής κοινής, η ταινία δεν θα ήταν εύκολα προσβάσιμη στο ευρύ κοινό. Ωστόσο, η σύγχρονη βρετανική προφορά θεωρείται παραδοσιακά ως μια καθολικά αποδεκτή λύση, καθώς είναι «τόσο ξένη όσο χρειάζεται» για να μεταδώσει μια διαχρονική ποιότητα. Το συγκεκριμένο κλισέ είναι τόσο ισχυρό που ακόμη και σειρές φαντασίας, όπως το Game of Thrones, στρέφονται σε βρετανικές προφορές.
Στη νέα εκδοχή της Οδύσσειας, η γλώσσα θυμίζει περισσότερο την Ιθάκη της Νέας Υόρκης παρά την αυθεντική ελληνική Ιθάκη. Σε μια σκηνή, ο Οδυσσέας, τον οποίο υποδύεται ο Ματ Ντέιμον, οδηγεί μια πολεμική έφοδο φωνάζοντας «Πάμε μάγκες!» ενώ ακόμη και οι Βρετανοί αστέρες του καστ, όπως ο Τομ Χόλαντ και ο Ρόμπερτ Πάτινσον, έχουν υιοθετήσει αμερικανική προφορά για τις ανάγκες των ρόλων τους.
‘The Odyssey’: Everybody Using American Accents Is Definitely a Choice https://t.co/Bh55HIUjYD
— The Hollywood Reporter (@THR) May 5, 2026
Οι αντιδράσεις σε πλατφόρμες όπως το YouTube και το Reddit ήταν άμεσες και γεμάτες ειρωνεία.
«Ο κόσμος παραπονιέται ότι οι πανοπλίες είναι ιστορικά ανακριβείς. Αλλά τουλάχιστον πέτυχαν την προφορά Βοστώνης του Οδυσσέα», σχολίασε ένας χρήστης.
Ένας άλλος σημείωσε: «Αυτή η ατάκα “Ο μπαμπάς έρχεται σπίτι” μοιάζει τόσο παράταιρη σε μια ταινία εποχής με τόσο βάρος», ενώ ένας τρίτος πρόσθεσε με δόση χιούμορ: «Ακούγονται σαν να προσπαθούν να κάνουν μια επική συζήτηση στο πεζοδρόμιο, έξω από ένα Starbucks».
Πάντως, υπήρξαν και εκείνοι που υπεραμύνθηκαν της επιλογής, τονίζοντας: «Μου αρέσουν όλες εκείνες οι παλιές ταινίες για την αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη με βρετανικές προφορές, αλλά το κλισέ αυτό δεν έχει νόημα, μπορεί και να καταργηθεί».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ελάχιστοι δημιουργοί έχουν τολμήσει να σπάσουν ολοκληρωτικά το γλωσσικό κατεστημένο του Χόλιγουντ, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον Μελ Γκίμπσον, ο οποίος επέλεξε τα αραμαϊκά, τα λατινικά και τα εβραϊκά για τα Πάθη του Χριστού το 2004, και τη γλώσσα των Μάγια για το Apocalypto το 2006.
Στην περίπτωση του Κρίστοφερ Νόλαν, η επιλογή της αμερικανικής αργκό αποτελεί μια συνειδητή απόπειρα εκμοντερνισμού, η οποία όμως μένει να φανεί αν θα δικαιωθεί στις κινηματογραφικές αίθουσες.
Οδύσσεια στο παρκέ
Επιπλέον, σε πρόσφατο προωθητικό βίντεο της ταινίας επιστρατεύτηκε ο αστέρας του NBA Λεμπρόν Τζέιμς μαζί με τον γιο του, σε έναν παραλληλισμό με τον Οδυσσέα και τον Τηλέμαχο, όπου ο Λεμπρόν ντριμπλάρει μια μπάλα του μπάσκετ κάνοντας παράλληλα την αφήγηση πάνω από πλάνα της ταινίας.
Η προσπάθεια εκμοντερνισμού του κλασικού έργου φαίνεται πως ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση για τα όρια της καλλιτεχνικής ελευθερίας και τον σεβασμό στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
Η Οδύσσεια κάνει πρεμιέρα στις οθόνες στις 17 Ιουλίου.
